Διακοπή ρεύματος

Ζέστη, καύσωνας. Έξω καίγεται η πέτρα, όπως λέγαμε παλιά. Κάντε οικονομία έγραφε και έλεγε η ΔΕΗ. Αγκομαχούσαν τα ψυκτικά μηχανήματα. … Και ξαφνικά διακοπή ρεύματος. Επόμενο δεν ήταν ; Αναστάτωση στη γειτονιά. Βγήκαν στα μπαλκόνια και κοιτούσαν, φώναζαν, έβριζαν τη ΔΕΗ, το κράτος που φταίει για όλα. Επόμενο δεν ήταν και αυτό ; Αυτές οι αντιδράσεις και συμπεριφορές είναι χαρακτηριστικό του Έλληνα.

Ήταν περασμένες δώδεκα νύχτα. Ήμουν ξαπλωμένος και διάβαζα. Δεν το κούνησα … ρούπι. Έμεινα στη θέση μου και χαμογέλασα ευχαριστημένος. Απλά έκλεισα τα μάτια στο σκοτάδι και να οι φιλενάδες μου οι αναμνήσεις ήλθαν μέσα στο… διπλό σκοτάδι. Σκεπτόμουν τον φωτισμό που είχαμε στα παιδικά μας χρόνια . Αλλά ποιον φωτισμό ; Λυχνάρι του λαδιού είχαμε [ φωτί]. Ένα μικρό –μικρό δοχείο διαμέτρου το πολύ δέκα « μπόντους» και βάθους δύο « μπόντους» από χαλκό   η λαμαρίνα , που έφτιαχνε και πουλούσε ο γυρολόγος καλατζής. Σε ένα σημείο της περιφέρειας ήταν στηριγμένο με πιρτσίνι μία κατακόρυφη λαμαρίνα πλάτους δύο « μπόντους» και μήκους δέκα « μπόντους». Στο άλλο άκρο είχε μία τρύπα για το κρεμάμε το λυχνάρι στο καρφί που ήταν στον τοίχο .Στο αντιδιαμετρικό σημείο   η κυκλική επιφάνεια ήταν τραβηγμένη προς τα έξω ώστε να δημιουργείται   ένα μικρό χείλος ή ήταν πρόσθετο , έτσι σαν να ήταν « λαγήνι». Στο χείλος αυτό κατέληγε το φυτίλι το οποίο έφτιαχνε η μάνα από δικό μας βαμβάκι. Το … έγνεθε και έκοβε δύο κομμάτια περίπου δέκα εκατοστά και τα έστριβε ανά δύο , έτσι σαν πλεξούδα, σαν μικρό φιδάκι. Τοποθετούσε το φυτίλι αφήνοντας έξω περίπου ένα « μπόντο» και έριχνε λάδι από τα κατακάθια της «καπάσας» που ήταν ανακατεμένο με μούργκα. Τίποτε δεν πήγαινε χαμένο τότε. Την μούργκα η μάνα την έκανε σαπούνι. Περίμενε η μάνα να ποτίσει με λάδι το φυτίλι και μετά άναβε όχι σπίρτο, αλλά με φωτιά από την… φωτιά .Παλαιότερα που δεν είχαμε   βαμβάκι …. γιατί δεν σπέρναμε τότε βαμβάκια η μάνα έκοβε λωρίδες… ένα « μπόντο» από παλιά ρούχα και τα έστριβε … σαν να ήταν βαμβάκι…

Το φως βέβαια ήταν αδύναμο, έτσι σαν φως κεριού. Ίσια που βλέπαμε. Για τον λόγο αυτό διαβάζαμε και γράφαμε την ημέρα. Η μάνα μας το υπενθύμιζε. «Διάβασε, γράψε γιατί ήλθε το βράδυ».

Τα καλοκαίρια η νύχτα… ήταν μικρή και κουρασμένοι από τις δουλειές και τα παιγνίδια κοιμόμαστε σχεδόν αμέσως. Το χειμώνα όμως οι νύχτες ήταν …ατέλειωτες. Οι ώρες περνούσαν με ιστορίες του Μπάρμπα Θανάση ,που έμεινε αιχμάλωτος οκτώ χρόνια στον Μικρασιατικό Πόλεμο και του πατέρα με ιστορίες από τα ζώα, από τη γεωργία , από το στρατό. Ιστορίες αξέχαστες, βαθιά χαραγμένες, αποτυπωμένες στην ψυχή μου. Όταν είχαν όρεξη τραγουδούσαν πολυφωνικά και έπαιζαν φλογέρα. Τα έλεγαν « μια με το στόμα, μια με τη φλογέρα».

Αργότερα που έφερναν πετρέλαια χρησιμοποιούσαμε λυχνάρια πετρελαίου φτιαγμένα από λαμαρίνα. Είχαμε περισσότερο φως. Με τις λάμπες πετρελαίου βελτιώθηκε ακόμη περισσότερο το… φως. Ωστόσο είχαμε ένα πρόσθετο έξοδο γιατί το πετρέλαιο το αγοράζαμε ενώ το λάδι… ήταν από τα λάδια μας. Μάλιστα οι πιο φτωχές οικογένειες χρησιμοποιούσαν τη λάμπα πετρελαίου μόνο όταν είχαν μουσαφιραίους και στις γιορτές. Θυμάμαι ακόμη πως και στο γυμνάσιο χρησιμοποιούσαμε λάμπες πετρελαίου γιατί νοικιάζαμε σπίτια που δεν είχαν ηλεκτρική εγκατάσταση.

Εκεί γύρω το 1963-1964 [;] «ήλθε το ρεύμα στο χωριό ». Είχαμε φως « σαν μέρα». Διαβάζαμε και τα βράδια εμείς τα παιδιά, οι μανάδες έκαναν δουλειές και τη νύχτα. Μέχρι που έραβαν κιόλας ή έπλεκαν. Άλλαξαν πολλά και προς το καλύτερο. Αγοράστηκαν τα πρώτα ηλεκτρικά σίδερα, τα πρώτα ραδιόφωνα και μαθαίναμε νέα από όλο τον κόσμο….

Και όμως το σύνδρομο της φτώχειας δεν μας άφηνε. Όλοι είχαμε τα λυχνάρια του λαδιού και του πετρελαίου. Και τις λαμπάδες της μισοκαμένες λαμπάδες του … Πάσχα για ώρα ανάγκης. …. Μερικοί μάλιστα δεν χρησιμοποιούσαν το φως της … ΔΕΗΣ γιατί έπρεπε να πληρώσουν……Με το λυχνάρι είχαν οικονομία. Να αγοράζουν και το πετρέλαιο βερεσέ από τον Χαρίλο Λουκά και να το πληρώνουν με… λάδι …με στάρι… με αμύγδαλα ;

Όλα αυτά σκεπτόμουν, θυμόμουν… Είχα βολευτεί καλά στο σκοτάδι. Ήμουν από τη στιγμή της διακοπής στην Πλαταριά… Έξω ακουγόταν συνεχώς φωνές, γκρίνιες… κατά της …ΔΕΗΣ κατά της κυβέρνησης, κατά του κράτους…Πως θα δουν το σίριαλ στην τηλεόραση, πως θα φτιάξουν το …τόστ, πως θα ψήσουν την μπριζόλα, τα σουβλάκια. Θα χαλάσουν τα τρόφιμα στο ψυγείο, πως θα κάτσουν στο σκοτάδι… για μία ή δύο ή τρεις ώρες….Καταστροφή…

Ίσως είμαι υπερβολικός. Και βέβαια προκύπτουν προβλήματα με τη διακοπή ρεύματος. Ωστόσο δεν χαλάμε τον κόσμο. Γίναμε όλοι καλοπερασάκηδες και μαλθακοί.

Μην γκρινιάζετε…Μπορεί να έχω άδικο. Τι να κάνω όμως αφού έζησα και στην φτώχεια ; Και ευχαριστώ το Θεό που μου έδωσε τόσες στερήσεις, γιατί έγινα δυνατός και μπορώ να προσαρμόζομαι εύκολα και να μην έχουν για μένα σημασία οι σημερινές ανέσεις….

 Χρήστος Στεφ. Ευαγγέλου

Άλιμος 20 Ιλουλίου 2007

About Χρήστος Ευαγγέλου